Hỏi đáp cùng bác sĩ bệnh viện FV - Câu hỏi, đáp án bệnh nhân
Hamas dự kiến sẽ thả thêm các con tin Israel vào cuối tuần trước để đổi lấy tự do cho các tù nhân và những người Palestine khác đang bị giam giữ tại Israel, như đã diễn ra trong ba tuần qua.Một phát ngôn viên của cánh quân sự Hamas cho biết các vi phạm của Israel bao gồm việc ngăn cản người Palestine trở về miền bắc Dải Gaza, bắn vào người Palestine bằng pháo và súng, cũng như ngăn chặn viện trợ nhân đạo vào khu vực này.Bộ trưởng Quốc phòng Israel cho biết tuyên bố của Hamas là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn và ông đã chỉ đạo quân đội sẵn sàng ở mức cao nhất tại Gaza. Các cuộc biểu tình tại Tel Aviv vào hôm 10.2 đã yêu cầu đảm bảo an toàn cho tất cả các con tin trở về."Chúng tôi đang dần quen với việc thấy người của mình trở về, đôi khi trong tình trạng tồi tệ, nhưng còn sống. Và chúng tôi mong đợi thỏa thuận này sẽ tiếp tục cho đến khi kết thúc hoàn toàn và các điều kiện được đáp ứng đầy đủ."Một nhóm đại diện cho gia đình các con tin kêu gọi các bên trung gian ngăn chặn nguy cơ thỏa thuận bị phá vỡ, trong khi một nhóm cựu chiến binh Israel cáo buộc chính phủ cố tình phá hoại thỏa thuận.Cho đến nay, 16 trong số 33 con tin dự kiến được thả trong giai đoạn đầu tiên 42 ngày của thỏa thuận đã được trở về nhà. 5 con tin người Thái Lan cũng đã được trả tự do trong một đợt trao trả không theo kế hoạch. Đổi lại, Israel đã phóng thích hàng trăm tù nhân và người bị giam giữ.Sau tuyên bố của Hamas, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tự đưa ra một tối hậu thư, theo đó mọi con tin phải được thả ra trước 12 giờ trưa thứ bảy ngày 15.2. "Đây là ý tôi. Israel có thể bỏ qua ý này, như theo tôi thì thứ bảy vào đúng 12 giờ. Nếu con tin không được thả ra, thì địa ngục sẽ giáng xuống", ông Trump nói.Trong khi đó, người dân Gaza đang cố gắng xây dựng lại cuộc sống tại vùng đất tan hoang. Thông báo bất ngờ này được đưa ra trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn vốn mong manh từ khi bắt đầu vào ngày 19.1 nhưng vẫn được tuân thủ, dù đã có một số sự cố trong đó lực lượng Israel giết chết nhiều người Palestine, còn Hamas chậm trễ trong việc cung cấp danh sách các con tin dự kiến được thả.Các tổ chức viện trợ cho biết lượng hàng viện trợ vào Gaza đã tăng lên kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực. Các cuộc đàm phán về giai đoạn thứ hai của thỏa thuận ngừng bắn đã bắt đầu từ tuần trước nhưng chưa có dấu hiệu tiến triển đáng kể.Trước 'giờ G', nhiều ngân hàng vẫn chưa công bố lãi suất cho vay bình quân
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
Chương trình tư vấn sức khỏe
Như Thanh Niên đã thông tin, những ngày gần đây, nhiều người dân ở TP.HCM than khó đặt xe công nghệ sau các buổi tiệc cuối năm. Dù chọn xe 4 bánh hay 2 bánh, khách có khi vẫn phải chờ từ 1 - 2 tiếng mới có tài xế nhận cuốc. Thậm chí, chờ đợi lâu, có người phải gọi người thân lên đón về hoặc ngủ lại công ty. Theo tìm hiểu, phần lớn những người xác định có uống rượu, bia trong tiệc cuối năm đều sử dụng xe công nghệ để di chuyển, tránh bị phạt. Đại diện Be Group cho hay, hãng ghi nhận nhu cầu đặt xe công nghệ tăng cao đột biến trong thời gian gần đây. Theo Be, đa số khách đặt xe để di chuyển tất niên, mua sắm, giao hàng hỏa tốc, mua vé tết... nên nhu cầu tăng. "Chúng tôi ghi nhận có 10 triệu khách hàng vào quý 1 năm 2024 nhưng đến nay, con số này đã tăng lên 15 triệu, tương đương mức tăng trưởng 50%. Ngoài ra, tình trạng kẹt xe ở trung tâm thành phố vào giờ cao điểm trong những ngày cuối năm cũng là nguyên nhân khiến thời gian đón và hoàn thành chuyến kéo dài, làm giảm năng suất hoạt động của tài xế", đại diện Be chia sẻ.Còn theo đại diện Grab Việt Nam, những ngày qua, hoạt động vận hành trên đường phố của đối tác tài xế Grab gặp một số khó khăn. "Nhìn chung, đối tác tài xế mất nhiều thời gian hơn trước để đón khách và hoàn thành cuốc xe, nhất là trong khung giờ cao điểm. Đồng thời, do nhu cầu di chuyển tăng cao trước Tết Nguyên đán nên ở một số thời điểm tại một số khu vực, người dùng có thể gặp phải tình trạng khó đặt được dịch vụ Grab", đại diện Grab Việt Nam thông tin. Cũng theo ứng dụng này, giá cước cơ bản của dịch vụ Grab không thay đổi. Tuy nhiên, tùy theo từng thời điểm ở từng khu vực, có thể được áp dụng biểu giá linh động nhằm phản ánh đúng tình hình cung - cầu của thị trường; quãng đường, thời gian di chuyển thực tế... của đối tác tài xế.Lý giải nguyên nhân khách khó đặt xe công nghệ, đặc biệt vào giờ cao điểm và các khung giờ tan tiệc, Be cho biết đã cải tiến bản đồ và tính năng chỉ đường để giúp tài xế lựa chọn lộ trình tối ưu hơn, tránh các điểm kẹt xe để rút ngắn thời gian di chuyển. Bên cạnh đó, hãng xe này cũng liên tục tuyển dụng, đào tạo đối tác tài xế mới - số lượng tài xế cuối năm 2024 tăng 30% so với đầu năm. "Chúng tôi sử dụng dữ liệu để dự báo trước các khung giờ và khu vực cao điểm, từ đó triển khai chính sách khuyến khích tài xế gia tăng hoạt động, đảm bảo phục vụ khách hàng một cách kịp thời và hiệu quả. Ngoài ra, Be cung cấp các chương trình thưởng đặc biệt cho tài xế hoạt động trong khung giờ cao điểm hoặc tại các khu vực có nhu cầu lớn", đại diện Be Group nói.Hãng xe đưa ra lời khuyên, khách hàng nên phối hợp đón tài xế tại các điểm phù hợp, thuận tiện để bảo đảm giảm thời gian chờ đợi cho hành trình suôn sẻ hơn.Đại diện Grab cũng thông tin, hãng đang nỗ lực để đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu di chuyển của người dân. Cụ thể, Grab đang triển khai một số chương trình thưởng để khuyến khích đối tác tài xế tích cực hoạt động hơn cùng nhiều khuyến mãi cho người dùng.
Chị cho biết những chuyến đi của chị và con gái cũng gặp không ít khó khăn. Có lần hai mẹ con phải kéo vali đi tìm phòng giữa đêm vì gọi chủ trọ không bắt máy. Hoặc khi đi theo chỉ dẫn trên Google Maps rồi lạc đường vào nơi hoang vu, không bóng người. Dù sợ, nhưng có người thân bên cạnh, con chị không hoảng loạn, cứ ôm mẹ rồi tiếp tục dò đường trở về.
Thành đoàn Hạ Long tổ chức kết nạp tập trung 1.000 thanh niên ưu tú
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết, trong ngày 26.1, vịnh Bắc bộ đã có gió đông bắc mạnh cấp 8 (ngang cấp bão nhiệt đới), giật cấp 9 - 10; trạm Hòn Ngư và trạm Phú Qúy có gió giật mạnh cấp 8.Dự báo, trong ngày và đêm 27.1, vịnh Bắc bộ có gió mạnh cấp 6 - 7, chiều tối và tối có lúc cấp 8, giật cấp 9, biển động mạnh, sóng cao 2 - 4,5 m.Khu vực bắc và giữa Biển Đông (bao gồm vùng biển quần đảo Hoàng Sa) có gió mạnh cấp 7, có lúc cấp 8, giật cấp 9, biển động mạnh, sóng cao 3 - 5 m.Vùng biển từ Quảng Trị đến Cà Mau và khu vực nam Biển Đông (bao gồm vùng biển quần đảo Trường Sa) có gió mạnh cấp 6, có lúc cấp 7, giật cấp 8 - 9, biển động mạnh, sóng cao 3 - 5 m.Từ đêm 27 - 28.1, khu vực bắc và giữa Biển Đông (bao gồm vùng biển quần đảo Hoàng Sa) gió đông bắc mạnh cấp 6 - 7, giật cấp 8 - 9, biển động mạnh, sóng cao 3 - 5 m.Vùng biển từ Quảng Trị đến Quảng Ngãi gió đông bắc mạnh cấp 6, giật cấp 7 - 8, biển động, sóng cao 3 - 5 m; vùng biển từ Bình Định đến Cà Mau và khu vực nam Biển Đông (bao gồm vùng biển quần đảo Trường Sa) gió đông bắc mạnh cấp 6, có lúc cấp 7, giật cấp 8 - 9, biển động mạnh, sóng biển cao 3 - 5 m.Vịnh Bắc bộ gió đông bắc mạnh cấp 5, có lúc cấp 6, giật cấp 7 - 8, biển động, sóng biển cao 2 - 3 m. Cấp độ rủi ro thiên tai do gió mạnh trên biển cấp 2. Toàn bộ tàu thuyền hoạt động trên các khu vực trên đều có nguy cơ cao chịu tác động của lốc xoáy, gió mạnh và sóng lớn.Cùng ngày, cơ quan khí tượng cho biết, không khí lạnh đã ảnh hưởng toàn miền Bắc, tiếp tục ảnh hưởng đến Bắc và Trung Trung bộ. Ở Bắc bộ và Bắc Trung bộ trời rét đậm, vùng núi Bắc bộ rét hại, vùng núi cao có khả năng xảy ra băng giá, sương muối; ở Trung Trung bộ trời rét. Nhiệt độ thấp nhất trong đợt không khí lạnh này phổ biến từ 9 - 12 độ C, vùng núi 6 - 8 độ C, vùng núi cao có nơi dưới 3 độ C; từ Quảng Bình đến Huế phổ biến 14 - 17 độ C; từ Đà Nẵng đến Quảng Ngãi phổ biến 16 - 19 độ C.
